تامین مسکن در ایران

تامین مسکن برای مردم، چه توسط دولت و چه از طریق ‌واگذاری و اجرای پروژه‌های ساختمانی به بخش خصوصی، از سال‌های۱۳۱۰ به بعد با گسترش برنامه‌های صنعتی در کشور در دستور کار دولتهای وقت بوده است. بودجه پروژه‌های مسکونی از طرف دولت‌ها در چهارچوب برنامه های عمرانی کشور تأمین شده اند، لیکن رابطه مستقیمی‌ با برنامه‌ توسعه صنعتی کشور و یا نیز مردم در مناطق عقب نگاه داشته شده نداشته است. در طول عمر رژیم "اسلامی" نیز توسعه بی‌ رویه شهرنشینی و ایجاد اماکن مسکونی بدون در نظر گرفتن تأمین زیر بنای لازم موجب اختلالات اجتماعی در نظم شهرها و طرحهای شهرسازی شده است. اگر چه دولت‌های مختلف پس از جنگ دوم جهانی‌ تاکنون با استفاده از مشاوران خارجی‌ و بانکهای بین‌المللی در جهت تامین مسکن کوشیده و اقدام به تهیه برنامه های مختلف نموده اند، لیکن هیچ یک از مراجع دولتی نیاز واقعی مردم را در رابطه توسعه کشور و سطح درآمد و امکانات مالی آنان در نظر نگرفته و پروژه ها با موفقیت روبرو نشده‌اند.

روش تامین مسکن سازمانی بطور متراکم در یک محدوده نیز به سبک آنچه که در اروپای شرقی‌ و یا ممالک کمونیستی به اجرا گذشته شده است نیز جوابگوی اجتماعات قرن بیست ویکم نیستند و با توجه به نیاز و سلیقه مالکین و رشد جمعیت در مناطق مختلف می‌بایست طرح ریزی و برنامه‌ ریزی و اجرا شوند. هدف از ارائه استراتژی ملی‌ مسکن، تامین مسکن لازم و ایجاد کار برای همهٔ ایرانیان در رابطه با اشتغال و درآمد آنان است تا کسی به علت بیکاری و نداشتن سر پناه در کنار خیابان زندگی‌ نکند.

از طرف دیگر، تورم بی سابقه و نجومی در قیمت اماکن و مسکن در ایران که از حد قابل تحمل برای اکثریت مردم گذشته است، یکی‌ از معضلات اجتماعی و اقتصادی کشور شده است. علل این نارسایی و کمبود مسکن را با استانداردهای قابل قبول و قیمت‌های منطقی‌ که در حد توانائی متقاضیان باشد، می‌بایست در سه‌ عامل اصلی زیر جستجو کرد.

۱ - پائین بودن تولیدات ملی‌ در کشور که خود به واسطه عدم ثبات و اعتماد سیاسی و اقتصادی مردم به حکومت و نبود سیاست ملی‌ در گسترش صنایع و تولید در کشور بوجود آماده است. در اثر محدود بودن تولیدات صنعتی و فراورده‌های دیگر، مردم به ناچار در اموری که ثبات بیشتری را حاصل می شوند مانند معاملات زمین و ساختمان سرمایه گذاری می کنند. این امر طبیعتاً موجب بالا رفتن قیمت‌ها به وسیله سودجویان جامعه می شود.

۲- احتکار و فساد بی‌ شائبه در دستگاهای حاکم و عمال آنان در فزون خواهی‌ و انباشتن ثروت هر چه بیشتر آنان موجب شده است که دراثر عدم سیاست مردمی در کشور قیمت زمین و ساختمان بطور سرسام آوری و بی رویه بالا برود.

۳- در اثر عدم گسترش صنعتی و پیشرفت اقتصادی در بسیاری از نقاط و مناطق کشور، جمعیت شهرهای اصلی‌ با کوچ کردن افرادی که جویای کسب و کار و تأمین زندگی‌ هستند بطور بی رویه گسترش یافته و موجب کمبود آشیانه لازم برای همه در شهرها شده است.

عوامل بالا موجب بالارفتن بیکاری و کمبود در آمد کافی‌ برای مردم و در نتیجه عدم گسترش صنعت ساختمان سازی شده است. عدم توجه به نیازهای مردم و برنامه ریزی در گسترش صنایع لازم در کشور همگی‌ دست به دست هم داده و معضلات کنونی را موجب شده‌اند.

سیاست ملی‌ تامین مسکن در ایران:

توسعه برنامه ‌ تأمین مسکن را بدون توجه و رابطه با گسترش صنایع تولیدی و بازار کار در نقاط مختلف کشور و درآمد متقاضیان نمی‌توان طراحی کرد. ایجاد و یا توسعه شهرکهای لازم جهت پشتیبانی‌ از مراکز صنعتی و یا تجاری و احداث اماکن مسکونی و زیربنائی لازم به وسیله بخش خصوصی و با نظارت دولت خادم انجام پذیر خواهند بود.

نقش دولت در زمینه تحقیقات با استفاده از تکنولوژیهای پیشرفته جهان و در اختیار گذاردن اطلاعات لازم، تعین و تداوم استراتژی ملی‌ تأمین مسکن همگانی و برنامه‌ریزی توسعه، تنظیم قوانین لازم و پشتیبانی‌ مالی از موسسات تامین مسکن در سراسر کشور خواهد بود.

از جمله اقدامات اساسی‌ در رفع مشکلات عمومی‌ مردم و تأمین مسکن مورد قبول در حد توانایی مالی آنان به قرار زیر است:

۱- برنامه ریزی و حمایت در گسترش صنایع مختلف و لازم در نقاط مختلف کشور با ایجاد سیستم تعهد سفارشات تولید به واحدهای تولیدی از طرف دولت انجام پذیر خواهد بود. این روش کمک شایان به ایجاد کار، ثبات در برنامه ‌ توسعه اقتصادی و بالا بردن تولیدات ملی‌ و در آمد عمومی‌ خواهد نمود .

۲- تشویق و گسترش صنایع مختلف تولیدی در نقاط مختلف کشور و جلوگیری از احداث واحدهای صنعتی در نزدیکی‌ شهرهای اصلی‌.

۳- طرح‌ ریزی واحدها و مجموعه های مسکونی و شهرسازی و تأمین نیزهای آنان از جمله زمین و تأمین ساختارهای زیربنائی لازم، از جمله آب، فاضلاب، مدرسه و درمانگاه به تناسب لازم وهماهنگ با برنامه گسترش صنعتی کشور با همکاری و شرکت بخش خصوصی و مردم محلی.

۴- تشویق و شرکت دادن بخش خصوصی و سرمایه گزاران محلی با همکاری دولت در احداث کارخانجات تولید قطعات ساختمانی و واحدهای مورد نیاز.

۵- تنظیم و تامین سیستم مالی خرید مسکن با بهره ۲.۵% تا ۳% با پشتوانه کسب و کار متقاضیان.

۶- پشتیبانی‌ دولت در انجام تحقیقات لازم و تهیه طرحهای شهرسازی و اماکن مورد نیاز با کمک دانشگاه ها و موسسات خصوصی به توجه به نیازهای اقلیمی و صنعتی‌ کشور.

اقدامات لازم در دوران گذر جهت پایین آوردن قیمت‌ها و انجام تدارکات تأمین مسکن:

به منظور انجام تدارکات لازم و ذکر شده در بالا در پشتیبانی‌ از یک برنامهٔ سراسری تأمین مسکن برای مردم، هماهنگ با گسترش صنعتی در کشور، انجام اقدامات زیر در دوران گذر ضروری خواهد بود:

۱- متوقف نمودن هر نوع معاملات مستغلات، اعم از زمین یا ساختمان تا رسیدگی کامل به مالکیت و فعل انفعالات و نقل و انتقالات انجام شده آنان در دوران حکومت ملایان و کسب اجازه و یا مجوز برای معامله و انتقال از طرف دولت موقت.

برای انجام این امر مرکز "تامین مسکن" زیر نظارت وزارت مسکن تشکیل می گردد.

۲- تنظیم و برقرای روش مالیاتی صعودی برمالکان، متناسب با تعداد اماکن متعلق به آنان، اعم از زمین، ساختمان و یا اجاره‌ بهأ اماکن.

۳- تنظیم درآمد متقاضیان مسکن با قیمت اماکن مورد نیاز، بطوریکه هزینهٔ ماهیانه تأمین مسکن آنان بیش از یک سوم درآمد آنان نباشد.

۴- تنظیم نرخ اجاره‌ بها با توجه به ارزیابی اماکن توسط "مرکز تامین مسکن" و حذف سرقفلی و یا سپردن رهن منازل به کمک بخش خصوصی.

۵- جلوگیری از هرگونه احتکار و رشوه خواری و روش های غیر قانونی‌ جهت سر پیچی‌ از قوانین مصوبه با تنظیم مجازات‌های نابخشودنی و شدید برای متخلفین.

۶- انتقال کلیه زمین های بایر به دولت جهت تامین مسکن و گسترش صنعتی در کشور و تنظیم آئین نامه بهره برداری از آنان توسط بخش خصوصی - ‌عدم ارائه اعتبار بانکی‌ و مالی در مقابل زمین.

۷- تأمین پشتوانه و بودجه لازم برای گسترش شهرسازی، هماهنگ با برنامه های توسعه صنعتی در کشور.

۸- جهت تقلیل حجم ترافیک و متقاضیان مسکن در تهران، بسیاری از ادارات اجرائی دولتی از تهران به سایر شهرهای کشورمنتقل میگردند، مانند گمرکات به جنوب و یا وزارتخانه های کشاورزی، مسکن و راه و صنایع به شهر های دیگر.


پرسش، پیشنهاد یا همکاری

چنانچه درباره این مقاله پرسش یا پیشنهادی دارید، مایلید دیدگاه‌های خود را با ما در میان بگذارید، و یا در توسعه این سرفصل با اندیشگاه همکاری کنید، لطفا با ما تماس بگیرید.